Kurt Vonnegut - życie, twórczość i ...



Kim jest mądry ów człowiek
  Jak o Kurcie Vonnegucie w Polsce pisano
  Jak Asia z Krzysiem przekładali to, co o Kurcie Vonnegucie w Świecie pisano
  Co nie zmieściło się wyżej, a przeczytania warte
  Krynice mądrości, z których Asia z Krzysiem materiały do tej strony czerpali a i inne miejsca zobaczenia warte
  Kim są Ci mądrzy ludzie...;-)
  Miejsce na peany pochwalne...
Okna w psychikę Kurta Vonneguta
(Windows into the psyche of Kurt Vonnegut)
tłumaczenie: Krzysztof Sucherek

Kurt Vonnegut jest jednym z najbardziej uznanych pisarzy drugiej połowy XX wieku. Jego prace są jak okna sięgające w głąb jego umysłu, są jego litarackim portretem psychoanalitycznym. Prezentuje więc siebie jako koło zębate w trybach wielkiej machiny w opowiadaniu Jeleń w fabryce, jako pisarza patrzącego na świat oczyma Kilgore Trouta w wielu powieściach, ale szczególnie jako jeńca wojennego w Rzeźni numer pięć.

Vonnegut swoje powieści i opowiadania tworzy w ten sposób, że nasyca je faktami ze swojego życiorysu. Jedna z najbardziej oczywistych autoobserwacji znajduje się w Jeleniu w Fabryce. To opowiadanie oparte jest na jego doświadczeniach, które zdobył jako pracownik General Electric Company w Schenectady. Jeleń w Fabryce opisuje dwa dni z życia Davida Pottera, kiedy zostaje on zatrudniony w Zakładach Ilium, fili Federalnego Zrzeszenia Wytwórców Aparatur. Pierwszego dnia jego zadaniem jest zrobienie reportażu o jeleniu, który pojawił się gdzieś w odległym zakątku fabryki. Potter sam gubi sie w fabryce i czuje, że to on wpadł w pułapkę. W końcu dociera do jelenia, uwalnia go i opuszcza fabrykę, aby wrócić do pracy w gazecie. Vonnegut poczuł się podobnie jak Potter i opuścił General Electric w 1951 roku aby poświęcić się pisarstwu.

Przed II Wojną Światową Vonnegut zapisał się na studia biochemiczne w uniwersytecie Cornell. Był wówczas otoczony naukowcami i maszynami, wskutek tego jego pierwsze dzieła literackie pozostawały pod silnym wpływem odkryć naukowych. Pierwsze dzieła Vonneguta nie były traktowane poważnie i krytycy nie włączali ich w nurt literatury wysokiej właśnie ze względu na ich naukowy charakter. Zostały przez nich zakwalifikowane do kategorii science-fiction. Ta etykietka sprawiła, że przez długi czas Vonnegut był uznawany za pośledniego twórcę.

Vonnegut stworzył postać Kilgore Trouta, pisarza science fiction, którego literacki świat uważa za obraz jego samego. Po raz pierwszy Trout pojawił się w Niech Pana Bóg błogosławi, Panie Rosewater i od tej pory pojawiał się w jego najważniejszych utworach. Trout jest autorem ponad dwustu powieści i tysięcy opowiadań. Podobnie jak Vonnegut, jest ciągle ignorowany. Vonnegut wykorzystał Trouta do zbadania, na ile potrafi nazywac rzeczy po imieniu i, jako pisarz dochodzi niejednokrotnie do obsceniczności. W przedmowie do Trzęsienia czasu Vonnegut otwarcie przyznaje, że Kilgore Trout był jego Alter Ego w kilku innych powieściach.

W 1975 rou ukazała się powieść zatytułowana Venus on the Half-Shell, firmowana nazwiskiem Kilgore Trouta. Wielu czytelników myślało, że "Trout" to sam Vonnegut, ponieważ tytuł książki był jednym z tych, które przypisał on Troutowi w jednej z powieści. Autorem tym nie był jednak Vonnegut, ale Philip Jose Farmer. Publikacja tej książki udowodniła Vonnegutowi, że Kilgore Trout stał się autentycznie sławny i od tej pory przestał go używać do analizowania własnych myśli na obecność obscenicznych myśli i science fiction.

Ważnym wydarzeniem w życiu Vonneguta było uwięzienie przez Niemców w czasie bitwy o Ardeny w II Wojnie Światowej. Był on zwiadowcą piechoty, który zagubił się na terytorium wroga i został schwytany 22 grudnia 1944. Został zabrany do Drezna i tam musiał pracować w fabryce produkującej syrop słodowy dla kobiet w ciąży. Wtedy, w nocy 13 lutego 1945, kiedy Alianci dokonywali jednego z wielu nalotów w czasie tej wojny, on ukrywał się w podziemnym schowku na mięso. W czasie nalotu zginęło 35 000 cywilów.

Vonnegut wyszedł ze swego schowka na mięso i zobaczył to, co w Rzeźni numer pięć określił jako powierzchnia księżyca. Historyczne miasto Drezno było podziurawione kraterami bombowymi. Jego mieszkańcy umierali. Miasto miało wygląd opuszczonego księżyca, pozbawionego ludzkiego życia. Był on, wraz z innymi więźniami, zmuszany do przekopywania się przez gruzy i wydobywania spod nich ludzkich ciał, aby później można je było zakopać w zbiorowej mogile. Szok spowodowany bombardowaniem zrobił tak wielkie wrażenie na 22 letnim wówczas Vonnegucie, że nie mógł sobie z nim w pełni poradzić aż do 1968 roku, kiedy to w dwadzieścia trzy lata po tym wydarzeniu zaczął pisać Rzeźnię numer pięć. W 1968 Vonnegut powrócił do Drezna ze swym towarzyszem, Bernardem O'Hare, aby zebrać materiał na książkę. Tam zaczął wspominać zdarzenia, które miały miejsce w 1945 roku.

Bohaterem Rzeźni numer pięć jest Billy Pilgrim. Jego przeżycia są identyczne z tymi, jakie odbyły się z udziałem Vonneguta. Pilgrim został użyty do zaprezentowania tego, co zdarzyło się w Dreźnie. Miał on zdolność przemieszczania się w czasie, co jest wyraźną aluzją do powrotu Vonneguta do Drezna w 1968 roku. Pilgrim jeszcze raz przeżywa nalot na Drezno i uświadamia sobie bezsens tych wspomnień.

Po opublikowaniu Rzeźni numer pięć w 1969, Vonegut powiedział w wywiadzie dla "Playboya": Nie musiałem o tym pisać, gdybym nie chciał. Rzeźnia numer pięć pozwoliła Vonnegutowi oczyścić się z resztek wspomnień, które męczyły go od 1945 roku.

Vonnegut twierdził później: Waga Drezna w moim życiu jest zdecydowanie przeceniana, ponieważ moja książka, która o tym opowiada stała się bestsellerem. Gdyby się tak nie stało, wydawałoby się to mało znaczącym faktem w moim życiu. Nie sądzę, żeby tak krótkie zdarzenia mogły mieć wpływ na ludzkie życie. Drezno było dla mnie zdumiewającym zdarzeniem, ale zdarzenia mogą cię zaskakiwac bez zmieniania twojego życia.

Wbrew temu stwierdzeniu, zdarzenia drezdeńskie zawsze odgrywały ważną rolę w jego pisarstwie. Tamte zdarzenia w dużej mierze ukształtowały to, co później napisał. Kiedyś powiedział on swemu bratu, Bernardowi, że jego pisarstwo kierowane jest do jednego odbiorcy, do zmarłej siostry Alice; ale naprawdę on pisze dla siebie samego. Pisze o swych przeżyciach jako jeniec w Rzeźni numer pięć, o jako pracownik działu Public Relations w wielkim przedsiębiorstwie w Jeleniu w Fabryce i jako pisarz schowany za postacią Kilgore Trouta. Vonnegut wertuje swój umysł oczyma Davida Pottera, Kilgore Trouta i Billy Pilgrima. Jego utwory są oknami, które ujawniają głebię psychiki Kurta Vonneguta.

Skrzynka Asi Skrzynka Krzysia

Wszelkie pochwały, peany i zachwyty, a także propozycje współpracy prosimy zamieszczać w Księdze Gości lub przesyłać bezpośrednio do Aśki lub Krzyśka.

Strona Główna   Powrót